İLKE Vakfı tarafından yayımlanan rapora göre Türkiye, günlük tütün mamulü kullanım oranında OECD ülkeleri arasında birinci sırada yer alıyor. Ülkedeki bu oran yüzde 28,3 olarak kaydedildi ve OECD ortalamasının iki katına ulaştı[1].
9 Şubat Sigarayı Bırakma Günü dolayısıyla İLKE Vakfı Sosyal Veri Projesi tarafından Türkiye Sağlık Araştırması ile Dünya Sağlık Örgütü verileri derlendi. Bu veriler Türkiye’nin tütün kullanımı durumunu ortaya koydu[1].
Tüketim Oranı ve Satış Rakamları
Raporda Türkiye’nin tütün kullanım yaygınlığının OECD ortalamasının yaklaşık iki katı olduğu belirtildi. Bu durum iç satış hacmine yansıdı ve 2023 yılında 137,4 milyar adet sigara satışı gerçekleşti. Sigara kullanan bireylerin günlük ortalama tüketimi kişi başı 17,8 adet olarak hesaplandı[1].
Fiyatlandırma Etkisi
Tüketimdeki artışın nedenlerinden biri tütün mamullerinin fiyat politikası olarak gösterildi. Bir paket sigaranın Türkiye satış fiyatı ortalama 2,18 dolar seviyesinde. Bu rakam Türkiye’yi dünya genelinde sigaranın en ucuz olduğu 93. ülke konumuna getirdi[1].
Demografik Dağılım
25-34 yaş grubundaki erkeklerin yarısından fazlası her gün tütün kullanıyor. Kadınlarda günlük kullanım oranı 2010 yılında yüzde 12 iken 2022’de yüzde 16’ya yükseldi. 15-24 yaş grubunda genç erkeklerin yüzde 29’u ve genç kadınların yüzde 9’u aktif tütün kullanıcısı[1].
Raporda, tütün kullanımına başlama nedenleri arasında her iki cinsiyet için de “arkadaş etkisi” ilk sırada yer aldı. Kadınlarda ise ailevi sorunlar ve duygusal faktörlerin, erkeklere kıyasla daha belirleyici bir etken olduğu gözlemlendi.
Sağlık Etkileri
Türkiye’de tütünle ilişkili trakea, akciğer ve bronş kanserlerinin görülme sıklığı dünya ortalamasının üzerinde. Erkeklerde en yaygın kanser türü akciğer kanseri. Ölüm nedenleri arasında her 7 ölümden biri solunum sistemi hastalıklarıyla ilişkili[1].
