ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’daki Amerikan askeri varlığını artıran ve yeni üsler kurulmasını öngören 10 sayfalık anlaşmayı imzaladı. Adanın mülkiyet devrini içermeyen bu resmi belge, Grönland yönetiminin ilk kez uluslararası bağlayıcılığı bulunan bir mutabakata doğrudan taraf olmasını sağladı.
Salı günü kamuoyuna duyurulan metin, Washington yönetiminin bölgedeki askeri faaliyet alanını genişletmesine olanak tanıyor. Buna karşın anlaşma kapsamında adadaki herhangi bir kara parçasının mülkiyeti ABD tarafına devredilmiyor. Ocak ayında adanın tamamen kontrolünü alma isteğini dile getiren Donald Trump daha önce şu ifadeleri kullanmıştı:
Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar
Danimarkalı diplomatlar ve yetkililer, ABD Başkanı’nın süreci terk etmesini önlemek amacıyla mülkiyet konusundaki ayrımı öne çıkarmaktan kaçındı. Trump’ın süreci müttefikler açısından olumlu tanımlamasına rağmen, aylarca süren kapalı kapılar ardındaki temasların ardından metin nihai imzaya sunuldu.
Diplomatik Süreç ve Stratejik Dengeler
Washington’ın adadaki askeri haklarının temeli 1951 tarihli anlaşmaya dayanıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Mart 2025 döneminde Pituffik Uzay Üssü’ne düzenlediği ziyarette Çin ile Rusya’nın bölgedeki faaliyetlerine dikkat çekmesi gerilimi artırmıştı. Vance bu ziyarette şu açıklamayı yapmıştı:
Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü bünyesinde araştırmacı olarak görev yapan Mikkel Runge Olesen, varılan mutabakatın siyasi faturasının ağır olduğunu belirterek gelişmeyi şu sözlerle değerlendirdi:
Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel
Grönland Tarafının Kazanımları ve Bağımsızlık Maddesi
Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı partisinin temsilcisi Naaja Nathanielsen, sürecin özerklik açısından kritik bir eşik oluşturduğunu belirtti. Nathanielsen anlaşmanın önemini şu sözlerle aktardı:
İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey
İmzalanan 10 sayfalık belgede, adanın gelecekte egemen bir yapıya kavuşma ihtimaline yönelik bağlayıcı bir madde de kayda geçirildi. Metinde yer alan hüküm şu şekilde düzenlendi:
Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır
