Avrupa Uzay Ajansı verilerine göre Dünya yörüngesinde biriken insan kaynaklı uzay enkazının toplam kütlesi 17 bin ton sınırını aştı. Kullanım süresi dolmuş uydular ve roket kalıntılarından oluşan bu devasa kütle, sayıları hızla artan aktif uzay araçları ile gelecekteki görevler için kritik bir risk yaratıyor.
Yeryüzündeki gözetleme istasyonları yörünge hattında bulunan 46 binden fazla yapay cismi düzenli biçimde izliyor. Halihazırda uzayda görevini sürdüren aktif uydu sayısı yaklaşık 16 bin seviyesindeyken, takip sistemlerinin saptayamayacağı boyutlardaki mikro parçalar hesaba katıldığında gerçek sayı çok daha yüksek boyutlara ulaşıyor.
Yörüngedeki Parçacık Boyutları ve Çarpışma Riski
ESA tarafından geliştirilen güncel modeller, yörüngede 10 santimetreden büyük yaklaşık 68 bin 450 nesne bulunduğunu öngörüyor. Genişliği 1 ile 10 santimetre arasında değişen parça sayısının 1,5 milyon civarında olduğu tahmin edilirken, boyutu 1 santimetrenin altındaki cisimlerin miktarı yüz milyonlarla ifade ediliyor.
Yörüngede dönen atıklar olağanüstü yüksek hızlara ulaştığından en küçük materyaller dahi aktif uzay araçlarına çarptığında ağır tahribatlara yol açabiliyor. Olası bir çarpışmanın binlerce yeni parça doğurarak zincirleme kazaları tetikleme ihtimali ise mevcut enkazın temizlenmesini zorunlu hale getiriyor.
ClearSpace-1 Projesi ve Yörüngede Temizlik Planı
Artan tehlike karşısında harekete geçen Avrupa Uzay Ajansı, yeni atık oluşumunu sınırlandırmanın yanı sıra mevcut döküntüleri de temizlemeyi amaçlıyor. Bu doğrultuda hazırlanan ClearSpace-1 görevinin, atıl durumdaki bir uzay aracını yakalayarak kontrollü bir şekilde atmosfere yönlendirmesi ve sürtünmeyle yok etmesi hedefleniyor.
Kurum, 17 bin tonluk enkaz birikimini denetim altında tutabilmek için uyduların yörüngede onarılması, taşınması ve hizmet sürelerinin uzatılmasına yönelik yeni operasyonel sistemler üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor.
