Bulgaristan eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, Karadeniz sahasında gerçekleşen insansız hava aracı hareketliliği ve Rusya kaynaklı provokasyonlar gerekçesiyle Sofya yönetiminin NATO Antlaşması’nın 4. maddesini devreye sokması gerektiğini açıkladı. Neynsky, yaşanan gelişmelerin Bulgaristan’ın münhasır ekonomik bölgesini etkileyerek ulusal güvenlik riski oluşturduğunu ve müttefikler arasında resmi istişare başlatılması gerektiğini vurguladı.
Eski diplomat, Karadeniz havzasındaki seyrüsefer ve deniz güvenliğinin doğrudan ülke ekonomisi ile halkın refahını etkilediğine dikkat çekti. Bölgedeki insansız hava aracı varlığının tesadüf olmadığını belirten Neynsky, krizin boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO’nun 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Fark
Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 4. maddesi, bir müttefik ülkenin toprak bütünlüğü, bağımsızlığı veya güvenliği tehdit altına girdiğinde tüm üye devletlerin resmi istişareler yürütmek üzere toplanmasını sağlayan diplomatik bir mekanizmadır. Bu prosedür doğrudan bir askerî müdahale yükümlülüğü doğurmaz; bölgesel kriz anlarında stratejik ve siyasi bir uyarı işlevi görür.
İttifakın 5. maddesi ise bir üyeye yönelik silahlı saldırıyı bütün üyelere yapılmış kabul ederek doğrudan kolektif askerî savunma sürecini işletir. 4. madde, silahlı çatışma gerektirmeden ittifak içinde ortak bir tutum ve güvenlik tedbiri belirlenmesini hedefler. Neynsky, 4. maddenin 5. maddeyi kendiliğinden yürürlüğe sokmayacağını, fakat Karadeniz’deki durumun ittifak gündemine taşınması gerektiğini hatırlattı.
Sofya Hükümetine Güvenlik Eleştirisi
Bulgaristan hükümetinin yaşanan olaylar karşısındaki adımlarını da eleştiren Neynsky, karar alma süreçlerindeki yavaşlığa dikkat çekti.
Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
