İran’da temyiz mahkemesi, zorunlu başörtüsü kuralına uymayarak internet üzerinden konser veren şarkıcı Parastoo Ahmadi ile ekibine verilen 74 kırbaç cezasını duruşma yapmaksızın onayladı. Sanatçının avukatları, Kum kentindeki yerel mahkemenin verdiği karara karşı yapılan itiraz başvurusunun üst merci tarafından doğrudan reddedildiğini açıkladı.
Konser Kaydına Yönelik Yargı Süreci
29 yaşındaki Parastoo Ahmadi, Aralık 2024’te YouTube kanalında yayımlanan canlı performansında kolsuz bir kıyafet giyerek şarkı söylemişti. Kadınların halka açık gösteri yapmasını yasaklayan ve örtünme mecburiyeti getiren kurallar çerçevesinde, videonun yoğun etkileşim alması üzerine adli makamlarca soruşturma başlatıldı.
Kum Ceza Mahkemesi, Haziran ayında görülen davada Ahmadi ile birlikte sekiz kişilik yapım ve orkestra ekibini kamu ahlakını zedelemek suçlamasıyla mahkum etti. Karar doğrultusunda sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl süreyle mesleki faaliyetlerden men ve yurt dışına çıkış yasağı getirildi.
Avukatların İtirazı ve Emsal Karar Değerlendirmesi
Cuma günü temyiz başvurusunun duruşmasız reddedildiğini belirten avukatlardan biri, BBC’ye şu açıklamayı yaptı:
Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı
Avukat, üst mahkemenin yaklaşımına dair şu ifadeleri kullandı:
Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor
Sanat Dünyası ve İnsan Hakları Örgütlerinin Tepkileri
Yargı kararına yönelik tepkiler kapsamında, sürgündeki İranlı sanatçı Googoosh sosyal medya hesabı üzerinden şu mesajı paylaştı:
Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir
Müzisyen Hüseyin Alizadeh tepkisini şu sözlerle aktardı:
Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım
Uluslararası Af Örgütü de konuya ilişkin yayımladığı değerlendirmede şu vurguyu yaptı:
Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini
Benzer bir ceza uygulaması, Ocak 2024’te sosyal medya paylaşımı sebebiyle Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye tatbik edilmiş ve Heshmati 74 kez kırbaçlanmıştı. Hak örgütü Hengaw, infaz sırasında Heshmati’nin zorla başının örtüldüğünü ve ardından cezalandırıldığını aktarmıştı.
Mahsa Amini Sonrası Süreç ve Mevcut Durum
İran’da 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ahlak polisi gözetimindeyken ölümüyle başlayan protestolardan bu yana kadınlar giyim kurallarına karşı sivil tavır sergilemeyi sürdürüyor. Güvenlik güçleri bu duruma dönemsel yaptırımlar ve iş yeri mühürlemeleriyle karşılık veriyor.
Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel ise ay başında yaptığı açıklamada, ülkenin ABD ve İsrail ile olan gerilimi sebebiyle yetkililerin bu alana mevcut şartlarda odaklanamadığını belirtti.
