Amerika Birleşik Devletleri’nde açıklanan makroekonomik göstergelerin ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımlarını erteleyebileceğine işaret etmesine karşın, küresel piyasalarda dalgalı ve karışık bir görünüm hakimiyetini sürdürüyor. Yatırımcılar yarın duyurulacak kritik tarım dışı istihdam verisine odaklanırken, tahvil getirilerindeki yükseliş ve enflasyon belirsizlikleri risk iştahını baskılamaya devam ediyor.
Dünya piyasalarının seyrinde ABD kaynaklı makroekonomik veriler belirleyici rol oynamayı sürdürüyor. Ülke ekonomisi ikinci çeyrekte yıllıklandırılmış olarak yüzde 2,2 büyüme kaydederek yüzde 1,5 düzeyindeki öncü tahminlerin üzerine çıktı. Fed’in yakından izlediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ağustosta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 3 yükseldi. Piyasa beklentisi aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 3,3 artış tarafındaydı. Söz konusu veri temmuz ayında aylık yüzde 0,1, yıllık bazda yüzde 3 artış göstermişti.
Ağustos döneminde kişisel tüketim harcamaları aylık yüzde 0,9 ile öngörüleri aşarken, kişisel gelir artışı yüzde 0,2 ile tahminlerin gerisinde kaldı. Eylül ayında özel sektör istihdamı ise 90 bin kişilik artışla piyasa projeksiyonlarının üzerinde gerçekleşti. Çekirdek kişisel tüketim harcamaları verisi sonrasında para piyasalarında Fed’in ekim toplantısında faiz artırımı yapma ihtimali yüzde 70 düzeyinden yüzde 38 seviyesine indi.
Piyasalardaki son tabloyu değerlendiren analistler şu değerlendirmelerde bulundu:
ABD’den gelen son verilerin piyasalarda Fed’in politikasında “yumuşak iniş” yapabileceğine dair senaryoyu tekrar güçlendirdiğini
ABD’de enflasyon tarafında aşağı yönlü bir hareket olduğunu, diğer taraftan ülke ekonomisinin hala dirençli olduğunu
Fed’in yakın zamanda faiz artırmak zorunda kalmayabileceğini
yarın ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin Fed’in politikalarına ilişkin beklentileri şekillendirecek en önemli veri olduğunu
Eylül ayında tırmanışa geçen dizel fiyatlarının henüz verilere yansımamış olması fiyat baskılarına ilişkin soru işaretlerini koruyor. Büyüme ve istihdam rakamlarının güçlü gelmesi uzun vadeli faizlerin yüksek kalacağı beklentisini besliyor. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,31 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyesini test ettikten sonra yüzde 5,28’de dengelendi. 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,65 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gördükten sonra yüzde 5,62 düzeyine çekildi. Dolar endeksi 101,7 ile 24 Haziran sonrası zirvesine çıktı. Altının onsu yüzde 0,7 kazançla 4 bin 184 dolardan alıcı bulurken, aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 düşüşle 96,6 dolara geriledi.
ABD Başkanı Donald Trump konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri paylaştı:
eski Fed başkanı Jerome Powell’ın Fed binaları yenileme projesindeki maliyet aşımı nedeniyle Yönetim Kurulu üyeliğinden istifa etmeye zorlanması gerektiğini
Güney Kore’nin ABD’deki büyük enerji projelerine 200 milyar dolara kadar yatırım yapmayı planladığını
dizel ihracatının yasaklanması seçeneğini değerlendirdiğini ancak bunun benzin fiyatları üzerinde olumsuz etkisinin olabileceğini
Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook ise para politikası duruşuna dair şu açıklamayı yaptı:
“İş gücü piyasasındaki gücü korurken enflasyonu hedeflediğimiz seviyeye geri döndürme konusundaki kararlılığımı sürdürüyorum.”
Fed ayrıca bankalara uygulanan stres testlerinin şeffaflığını ve hesap verebilirliğini güçlendirmek, sermaye yükümlülüklerindeki dalgalanmayı düşürmek amacıyla hazırladığı düzenlemeleri tamamladı.
New York ve Avrupa Borsalarında Yaşananlar
New York borsası, düşük gelen enflasyon verilerine karşılık tahvil piyasasındaki satışların etkisiyle günü karmaşık bir görünümle tamamladı. Bilanço sonuçları beklentiyi aşan Micron Technology hisseleri seans sonrası yüzde 0,6 değer kazandı. 30 yıl vadeli mortgage faizi yüzde 7,3 seviyesine tırmanarak Kasım 2023 sonrasının en yüksek noktasına çıktı. Dow Jones endeksi yüzde 0,86 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,25 gerilerken, Nasdaq endeksi yüzde 0,24 prim yaptı. Vadeli kontratlar yeni güne pozitif başlangıç gerçekleştirdi.
Avrupa tarafında yükselen enerji giderlerinin enflasyon kaygılarını tetiklemesi ve tahvil faizlerini yukarı çekmesi endeksleri olumsuz etkiledi. Almanya’da eylül enflasyonu Orta Doğu’daki gerilimlerin etkisiyle yüzde 3,3’e çıkarak Aralık 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu gelişme Avrupa Merkez Bankasının (ECB) sıkı para politikasını sürdüreceği beklentisini kuvvetlendirdi. İngiltere ekonomisi ise ikinci çeyrekte çeyreklik yüzde 0,5, yıllık yüzde 1,4 büyüme gösterdi. İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz artırım olasılığı yüzde 85 seviyesinde fiyatlandı. Kapanışta İngiltere FTSE 100 endeksi yüzde 0,29, Almanya DAX 40 endeksi yüzde 0,79, Fransa CAC 40 endeksi yüzde 0,89 ve İtalya FTSE MIB endeksi yüzde 0,84 kayıp yaşadı.
Asya Piyasaları ve Borsa İstanbul
Asya borsalarında Fed faiz artırım tahminlerinin gerilemesi ve çip üreticisi Micron Technology’nin olumlu sonuçları yükseliş getirdi. Japonya’da eylül ayı imalat sanayi PMI 54,1 seviyesinde gerçekleşti. Güney Kore ihracatı yapay zeka kaynaklı yarı iletken talebiyle eylülde yıllık yüzde 83,5 büyüdü. Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Kospi endeksi yüzde 1,2 oranında değer kazanırken, Çin ve Hong Kong borsalarında resmi tatil sebebiyle işlem yapılmadı.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 2,79 düşüşle 11.947,18 puandan kapattı. VİOP BIST 30 ekim vadeli kontratı akşam seansında yüzde 0,66 geriledi. Dolar/TL kuru dünü 49,0113 seviyesinde tamamlamasının ardından bankalararası piyasada 49,0360 seviyesinde bulunuyor. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy Yönetimi AŞ’nin tasfiye halindeki fonlarında uzlaşması tamamlanan katılma payı sahiplerine ara ödeme yapılmasını kararlaştırdı.
Analistler yurt içi piyasalara dair teknik seviyeleri paylaştı:
bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, imalat sanayi PMI, yurt dışında ise dünya genelinde imalat sanayi PMI başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.800 ve 11.700 puanın destek, 12.100 ve 12.200 puanın direnç konumunda olduğunu
Günün Takip Edilecek Veri Takvimi
10.00 Türkiye, eylül ayı imalat sanayi PMI
10.55 Almanya, eylül ayı imalat sanayi PMI
11.00 Avro Bölgesi, eylül ayı imalat sanayi PMI
11.00 İngiltere’de BoE Başkanı Bailey’in konuşması
11.30 İngiltere, eylül ayı imalat sanayi PMI
12.00 Avro Bölgesi, ağustos ayı işsizlik oranı
14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri
15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları
15.30 ABD, haftalık süregelen işsizlik başvuruları
16.30 Avro Bölgesi’nde ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması
16.45 ABD, eylül ayı imalat sanayi PMI
17.00 ABD, eylül ayı ISM imalat sanayi PMI
